Zelfstandigheid

We vinden het als ouders zo ontzettend belangrijk: ´zelfstandigheid´, maar tegelijkertijd helpen we onze kinderen met de beste bedoelingen naar afhankelijkheid en stiekem vinden we dat nog best ook. ´Ze zijn immers al zo snel groot´ hoor je dan en ´ach, mijn kind heeft het al zo druk en moet zoveel doen´ waarbij men vergeet dat het kind het zo druk heeft door de taken die de ouders aan de kinderen opleggen en het is dan wel duidelijk dat ik hierbij geen huishoudelijke taken bedoel maar het eeuwige ´moeten´ van kinderen. Op school, thuis en in de vrije tijd.

We vergeten hierbij wel eens dat die werkelijke zelfstandigheid iets heel anders is en meer gaat over zelfredzaamheid van kinderen tot volwassenen en de dingen zelfstandig kunnen doen die op dat moment bij je leeftijd horen. In het begin gaat dat nog heel serieus en haalt het kind zijn tel- of kleurendiploma en al snel ook zijn veterstrikdiploma maar dan verwatert het. We leren kinderen niet meer zelfstandig hun brood snijden, want immers gaat het ´s morgens veel sneller als wij het als ouders doen en meehelpen met het klaar maken van eten ´s avonds gaat echt sneller als de kids niet meehelpen. Jij kunt het als ouder immers veel sneller en beter. Taken worden uit handen genomen en ook het denken nemen we vaak van hen over. ´Als je nu je huiswerk maakt hoef je dat morgen niet te doen want dan heb je sporten en wil je misschien dat er een vriendje komt spelen.

Het proces gaat tergend langzaam en steeds meer leunt het kind op jou en hoeft niks meer zelf te doen. Zelfs vervelen mag tegenwoordig niet en iets creatiefs verzinnen om te gaan doen is er niet meer bij want er is teveel om uit te kiezen. Iets bedenken hoeft ook nooit meer.
Alles wordt hen afgenomen in een maatschappij waar er teveel keuzes zijn en iedereen alles voor jou bedenkt.
Maar het kind wordt ouder en lijkt wijzer te worden en dat is ook zo. Dat zegt echter niks over zijn of haar zelfstandigheid.

Ik maak dat als instructeur dagelijks mee in de lesauto waar ik net ´volwassen´ mensen van 18 jaar leer auto rijden. Dat is niet zo moeilijk om aan te leren. Sterker. Ik ben ervan overtuigd dat men ook wel een auto leert besturen zonder een instructeur ook al kan dat veel gevaar opleveren. Het aanleren van een kunstje is makkelijk voor een leerling. Dat doen ze immers al jaren op school en thuis? Zo ook met autorijden. En dan komt er een moment in de rijopleiding dat je zelfstandig moet worden. Dat kunstjes niet meer helpen. Dat je zelf na moet gaan denken. Zelf gedragkeuzes moet maken en zelf oplossingen moet bedenken voor problemen die je tegen komt en vaak ook nog eens zelf hebt gecreëerd. En dat blijkt dan het grote struikelblok in de rijopleiding.

Ik zal een paar voorbeelden geven. Een leerling krijg de opdracht gebruik te maken van een navigatiesysteem in de lesauto en krijgt een adres op. Het programmeren in het systeem is geen enkel probleem. Dan gaan we rijden en bij de eerste rotonde is het al mis. Op de navigatie staat niet de rotonde aangegeven en het systeem zegt ´linksaf´. De leerling remt vlak voor de rotonde en blijft slechts staren naar het systeem.
De suggestie om dan wellicht drie kwart rond te gaan op de rotonde is een eyeopener.
Een leerling moet een route voorbereiden thuis naar een restaurant in een bepaalde plaats. Eenmaal in de lesauto volgt zij de borden naar de aangegeven plaats. Zij rijdt het restaurant voorbij (is vlak naast haar te zien en staat er met koeienletters op!) en vervolgt haar weg tot mijn ingreep als ze inmiddels de plaats uit is gereden en de bebouwde kom van de volgende plaats ziet staan.
Een leerling krijgt de opdracht te rijden naar een plaats naast haar eigen woonplaats en moet op zoek gaan naar een winkelcentrum in de relatief kleine plaats. Na veel nutteloos rondjes rijden geeft zij het op. Winkelcentrum wordt niet gevonden. Geen idee hoe je te werk gaat.
Een leerling krijgt de opdracht naar huis te rijden en is binnen 10 kilometer van zijn huis. Helaas is de weg opgebroken en dient de leerling een andere route te kiezen naar huis via een kleine aangegeven omleiding. Hij komt uiteindelijk in een geheel andere plaats uit.
Instructeur kan de leerling naar huis navigeren.
En zo kan ik nog wel even door gaan. Geld vergeten voor de rijles. Verlopen legitimatiebewijs meenemen naar het rijexamen. Je lesafspraken vergeten en er na 3 weken pas achter komen dat je geen afspraken meer had staan. etc. etc. etc. etc.

Lees je nu irritatie in mijn blog? Nee hoor. Dat stadium ben ik allang voorbij. Ik heb ze altijd overschat. Ze waren veel mindere zelfstandig dan ik dacht en ze kunnen er zo weinig aan doen. Ze zijn immers zo opgevoed? Ze kunnen met computers omgaan, maar met geld niet en raken in financiële problemen. Ze weten alles van rijden onder invloed, maar kunnen nog steeds niet met alcohol om gaan.
Ze hebben een VWO opleiding, maar kunnen geen linkse van rechts politieke partijen onderscheiden.

Het moge duidelijk zijn dat dit alles niets met intelligentie te maken heeft. De leerlingen zijn slim genoeg en ik heb dan ook als voorbeeld de betere leerlingen genomen van VWO niveau. Dat u het even weet. 🙂

Je ziet dan leerlingen het meeste pas echt gaan leren als ze voor problemen komen te staan die ze echt zelf op moeten lossen.
En mijn ervaring is dat ze dat ook ontzettend leuk en leerzaam vinden.
Eindelijk eens zelf iets oplossen en trots kunnen zijn op jezelf omdat je de oplossing zelf hebt gevonden. Ze kunnen dan stralen!

Op die momenten weet ik dat ik er niet voor niks ben. Ik leer niet alleen het besturen van de auto. Ik ben er om het proces naar zelfstandigheid te begeleiden, te coachen. Uiteindelijk is het dan zover en mogen ze zelfstandig gaan rijden. Het is eerder regel dan uitzondering dat men zegt: ´Het is het eerste diploma wat ik heb gehaald en waar ik echt zelf voor heb gewerkt´ en tja … daar doe je het dan toch voor?