Gegijzeld door emoties

Elke relatie kent zijn dieptepunten. Het klinkt dramatisch, maar een dieptepunt is soms nodig om iets los te laten en jezelf weer terug te vinden. Je kunt ook samen door zo’n dieptepunt heen en dan kom je daar samen ook sterker uit. Dat gaat dan wel eens gepaard met veel emoties. Heel veel emoties. Hoe ga je daar nu mee om?
Als je jezelf gaat verliezen in emoties is de enige manier om dit weer onder controle te krijgen dat je je rationele deel van je hersenen aan gaat spreken. Natuurlijk kun je best begrip hebben voor de emoties van die ander, maar tegelijkertijd help je iemand daar niet bij en zelfs dan rest nog de vraag: ‘moet ik iemand wel helpen?’

Het enige dat je als instructeur kunt doen om emoties onder controle te houden is de leerling aanspreken op zijn ratio, zijn gezonde verstand.
Ik heb het al eerder gememoreerd, maar iedereen is anders. In de lesauto zie je veel van leerlingen en zie je aan de manier van rijden hoe hoe ze in elkaar zitten.
In die lesauto heb ik een grote heterogene groep, dus uit alle lagen van de bevolking en van alle intelligentieniveaus en dat zegt niets, maar dan ook helemaal niets over de prestaties in de lesauto. Denk dus niet dat een intelligente leerling beter kan presteren. Dat kan hij/zij hooguit op de theorie, maar zelfs daar blijkt dat de gemiddelde VMBOer beter presteert omdat de HAVO/VWO-er de theorie onderschat.
Wie kent er niet het voorbeeld van de nerd die zo’n kruk was met gym en wie kent er niet die enorme fanatieke en begaafde sporter die er in het klaslokaal niks van bakte?
Ik bedoel maar …
Los van deze feiten neemt iedereen zijn eigen karakter en gedrag mee en daar zul je het als instructeur mee moeten doen. Je kunt ze niet maken zoals je zelf bent en rijdt, maar je zult
de instructie af moeten stemmen op het talent en het karakter van de leerling. Dat is een uitdaging. Soms eenvoudig. Soms moeilijk, maar altijd interessant. Daar ben je docent voor. Dat is je vak. Soms is het moeilijk als zij zelf nog niet weten wie ze zijn en daar lopen ze dan soms tijdens de rijlessen tegenaan. Hoe hartverwarmend is het dan om, nadat de leerling geslaagd is, een kaartje te krijgen met daarop de tekst: ‘Bedankt voor de fijne gesprekken in de auto en alles wat je mij hebt geleerd. Ook buiten de rijopleiding om’.

-> We reden over de snelweg en niets leek op dat moment te lukken. Het was winderig buiten en de temperatuur liet echt te wensen over voor de tijd van het jaar. En het was vooral erg stil in de auto. Sommige leerlingen moet je stevig begeleiden, sommigen aanmoedigen, maar bij deze leerling┬á had ik de indruk dat op dit moment niks zou werken. Ik kwam niet door de muur heen die zij voor mij had opgebouwd. Intu├»tief wist ik dat er iets stond te gebeuren toen ik in de ogenspiegel mijn leerling zag stoeien met zichzelf. Over de belijning rijdend, vergat ze te kijken over haar schouder en zelfs het voorsorteren lukte voor geen meter en dat terwijl wij beiden wisten dat zij enkele dagen later af moest rijden. Dan is de druk hoog. Ook het stilzwijgen kan dan ‘killing’ zijn, maar je weet dat je soms niks meer kunt doen dan blijven kijken. Wachtend tot de leerling tegen zichzelf aan rijdt. En dat gebeurde dan ook.

Het idee was het binnen de bebouwde kom iets rustiger aan te doen wat betreft de route en ik liet haar zelfstandig naar de parkeerplaats bij het zwembad rijden. Aan de rode eniggszins betraande ogen van de leerling kon ik zien dat zij niet veel meer nodig had en ik besloot op die parkeerplaats hier even extra aandacht te besteden.
Bij het oprijden van de parkeerplaats raakte ze de stoeprand, maar het leek alsof zij alles op dat moment al had opgegeven. Dit gevecht kon ze niet winnen. Wat maakte het allemaal nog uit. Dat examen ging toch niet lukken en ze was in haar hoofd al vet gezakt.
Ik hoor mij nog tegen haar zeggen: ‘zet maar even de motor uit’ en nog voordat ik haar iets kon vragen boog ze haar hoofd over het stuur en begon te huilen. Tranen van verdriet stroomden over haar wangen en ik voelde dat het echt vanuit het diepste van haar ziel kwam. Het leek zoveel meer te zijn dan wat er werkelijk aan de hand was, maar daar kun je als instructeur niet zo erg veel mee en ik vroeg haar even uit te stappen. Even achter dat stuur vandaan. De frisse lucht in.

En daar stond ze. Rode ogen starend in de verte en leunend tegen de motorkap van de auto. Ik voelde dat ik dit kwetsbare, introverte meisje in mijn armen wilde nemen, maar deed dat bewust niet. Je kunt ook te dichtbij willen komen en je blijft nu eenmaal een professioneel begeleider. Dat moet je altijd in gedachten houden. Dat is in dit werk soms lastig, want ook ik ben een mens en ook ik voel dingen. Ik koos er dus voor haar even met zichzelf alleen te laten. Na enkele minuten kwamen de woorden eruit. Woorden vermengde zich met tranen. Alsof ze langzaam haar zorgen, twijfels en onzekerheden weg spoelde met haar tranen. Haar twijfels over het examen, haar verwachtingen, wat anderen van haar zouden denken en meer van dergelijke gedachten.
Het mooie is dat je na zo’n uitbarsting langzaam weer toegang krijgt tot iemand en dat je langzaam samen weer grip krijgt op de situatie.
Het meisje dat zich niet zo makkelijk liet kennen begon te praten en we hadden een fijn gesprek over haar zorgen, haar blokkades, haar twijfels in wie ze was en wat ze kon. Haar onzekerheid over het examen en dat het volgens haar nooit zou lukken.
Het voelde daarna alsof het had geonweerd en de natuurlijk weer tot rust kwam. De ontspanning na de ontlading van emoties. Je kon de ozon bij wijze van spreken ruiken. Ze stond op dat moment zo open dat ze haar gevoelens verwoordde over de wind door haar haren en keek naar haar huid alsof ze wilde kijken of ze er wel echt stond.
Zo hebben we daar even gestaan. Gewoon genietend van de wind en af en toe elkaar stilzwijgend aankijkend.
Daarna reed ze naar huis. Het waren de beste kilometers die ze tot dan toe had gereden en ze parkeerde de auto voor de deur bij haar huis en zette de motor af. Met een lach nam ze afscheid van mij. ‘Bedankt … voor alles’ en de autodeur sloeg dicht. Zo weinig woorden waren zoveel betekenend op dat moment.

Het afrijden is in een keer gelukt. Precies zoals ik dacht. Ze reed een prima rit, zich realiserend dat zij zelf haar slechtste passagier geweest was.